Recepta na młodość
Jaka jest recepta na młodość i piękno? Wiemy, że próby jej odnalezienia miały miejsce już w cywilizacjach starożytnych. W grobowcach faraonów odnajdywano szminki i pudry. Egipcjanie stosowali cienie do oczu, lakiery do paznokci oraz wiele innych kosmetyków. Słynne były także kąpiele Kleopatry w mleku, czy spożywanie wina z rozpuszczonymi perłami. Nawet w średniowieczu arystokracja stosowała zabiegi “upiększające”, takie jak usuwanie nadmiernego owłosienia z ciała. Wielki rozkwit uwielbienia piękna i urody nastąpił w baroku.
Przez te setki lat w zasadzie niewiele się zmieniło. Dalej staramy się oszukać upływający czas, ukryć niedoskonałości i zachować młodzieńczy wygląd. Ciągle dążymy do doskonałości, a zmieniły się jedynie sposoby na osiągnięcie tego celu. Czas płynie jednak nieubłaganie i tym tematem postanowiłem się zająć.
Przedstawiam Ci tajemnice starzenia się twarzy. No dobrze, nie są to tajemnice, tylko dobrze zbadana wiedza. Niemniej jednak podana w przystępnej formie. Dowiesz się jakie procesy zachodzą na przestrzeni lat, co je wywołuje albo przyspiesza. Czy można na nie wpłynąć albo spowolnić ich bieg?
W ostatnich latach nastąpił gwałtowny rozkwit medycyny estetycznej, której celem jest poprawa jakości życia ludzi zdrowych. Większość zabiegów opiera się na ingerencji w naturalne procesy starzeniowe. Za chwilę będziesz miał okazję je poznać.
Dlaczego twarz się starzeje?
Każdy starzeje się w swoim tempie. Odpowiadają za to predyspozycje genetyczne oraz czynniki środowiskowe. Wiele zależy od stylu życia i ogólnego stanu zdrowia, ale też od karnacji, strefy klimatycznej, a nawet rasy. Przykładowo u Azjatów zmarszczki pojawiają się ok. 10 lat później.
Starzenie twarzy dokonuje się na wielu jej płaszczyznach. Co to oznacza? Zmiany dotyczą nie tylko skóry, ale też wszystkich tkanek położonych pod nią. Na początku jednak omówimy sobie samą skórę, a następnie tkanki podskórne.
Wiele zmian skórnych wynika z fotostarzenia
Skóra jest największym organem ludzkiego ciała. Każdego dnia narażona jest na wpływ olbrzymiej ilości szkodliwych czynników. Jednym z nim jest promieniowaniem ultrafioletowe docierające do Ziemi ze światłem słonecznym. Odpowiada ono za szereg procesów wywołujących tzw. fotostarzenie się skóry.
Uważa się, że promienie UV odpowiadają nawet za 80% uszkodzeń w skórze. Szczególnie podatne na nie są osoby z jasną karnacją. Wieloletnie narażenie na światło słoneczne:
- uszkadza włókna elastynowe i kolagenowe
- stymuluje produkcję wolnych rodników
- zwiększa ryzyko rozwoju raka skóry oraz czerniaka
- powoduje powstawanie przebarwień skórnych, czyli plam soczewicowatych starczych
Zaraz, zaraz… Czy to aby nie oznaczało, że muszę unikać słońca jak ognia? Nie o to chodzi.
Korzyści z przebywania na słońcu
Przebywanie na słońcu przynosi bowiem liczne korzyści:
- zwiększa syntezę endorfin, a to poprawia samopoczucie i jest profilaktyką wystąpienia depresji albo pomaga w walce z nią
- obniża ciśnienie tętnicze krwi poprzez stymulację produkcji tlenku azotu (NO)
- pobudza wytwarzanie witaminy D3 (ma ona szerokie działanie prozdrowotne, m.in. wzmacnia kości, podnosi odporność, działa przeciwnowotworowo, wspomaga pracę układu nerwowego)
O co więc w tym wszystkim chodzi? Tak jak we wszystkim, tak i w tym przypadku należy zachować umiar. Z dobrodziejstw światła słonecznego trzeba korzystać rozsądnie, czyli:
- unikać długiego opalania w pełnym słońcu
- korzystać z kremów z filtrami UV-A i UV-B
- omijać szerokim łukiem solaria, które bardzo mocno postarzają cerę
W ten sposób na pewno nie ominą Cię korzyści z przebywania na słońcu, a jednocześnie spowolnisz procesy starzeniowe.
Słońce to nie wszystko. Inne kluczowe czynniki
Nie bez znaczenia w procesie starzenia jest Twój styl życia oraz dieta. Utrzymuj swoje ciało w dobrej kondycji, nawadniaj się, dostarczaj wartościowe składniki odżywcze. Brzmi to trywialnie, ale ma bardzo duże znaczenie. Procesy regeneracyjne będą dzięki temu przebiegać wydajniej.
Bardzo szkodliwe jest też palenie tytoniu. Sam zresztą doskonale potrafisz poznać ziemistą, pomarszczoną i suchą twarz palacza.
Warto też wspomnieć o gospodarce hormonalnej. W okresie przekwitania u kobiet następuje spadek poziomu estrogenu i progesteronu. Skóra przez to robi się cienka, traci swą elastyczność.
Mężczyzn dotyka z kolei niedobór testosteronu przez co skóra robi się sucha i cienka. Zespół niedoboru testosteronu tak poza tym powoduje szereg zmian w całym organizmie, ale jest to temat na osobny wpis.
Oznaki starzenia widoczne na skórze twarzy
Gdyby wypunktować i podsumować najistotniejsze objawy starzenia się skóry, to byłyby to:
- zaburzenia pigmentacji pod postacią plam starczych, niejednorodnego zabarwienia skóry
- widoczne naczynka, pajączki naczyniowe (teleangiektazje), skłonność do siniaczenia, wybroczyn
- zmiany w obrębie przydatków skóry, czyli zaskórniki, torbiele, żółtawy odcień skóry, bruzdowania (wszystko to tworzy zespół Favre’a-Racouchota)
- ścieńczenie skóry nawet o 10-50%, osłabienie jej funkcji barierowej
- zwiększona wrażliwości i suchość skóry
- wzrost ryzyka rozwoju raków skóry (BCC i SCC)
- większa podatność na zranienia i zakażenia
- wolniejsza regeneracja i gojenie się ran
Odwrócony trójkąt cechą młodości
Wraz z wiekiem dochodzi do zaburzenia młodzieńczych proporcji twarzy. Młoda twarz charakteryzuje się kształtem w postaci odwróconego trójkąta. Na skutek ubytku objętości tkanek oraz ich opadania proporcje te stopniowo odwracają się.
W górnym i środkowym piętrze twarzy tkanki powoli zanikają, a skóra zaczyna migrować w dół. Trójkąt stopniowo odwraca się kierując się swą podstawą ku dołowi.
Tkanka tłuszczowa naturalnym wypełniaczem
Duże znaczenie w zachowaniu właściwych proporcji i młodzieńczych rysów twarzy ma podskórna tkanka tłuszczowa. Jej część głęboka tworzy anatomicznie oddzielone przedziały nazywane poduszkami tłuszczowymi. Zapewniają one rusztowanie i podporę dla otaczających tkanek oraz odpowiadają za właściwe napięcie skóry.
Ubytek objętości podskórnej tkanki tłuszczowej uważa się za jeden z głównych czynników powstawania zmian starzeniowych. Dodatkowo, co istotne, objawy starzenia najwcześniej widoczne są w okolicach o najmniejszej zawartości tkanki tłuszczowej. Szczególnie narażony jest tutaj delikatny obszar oka oraz ust.
Z wiekiem spada liczba naczyń krwionośnych
Zmiany starzeniowe nie oszczędzają też naczyń krwionośnych. W wyniku spadku ich zagęszczenia tkanki nie są już tak wydajnie zaopatrywane w wodę i wartościowe składniki odżywcze. Skóra robi się sucha i wiotka.
Gorsze odżywienie nasila też ubytki tkanki tłuszczowej. Za zmiany te odpowiedzialna jest m.in. miażdżyca i palenie tytoniu.
Więzadła tracą swoje napięcie
Więzadła podtrzymujące twarzy łączą skórę z kością albo położonymi głębiej strukturami tkanki łącznej. Pełnią funkcję stabilizacyjną oraz dzielą twarz na osobne obszary. To właśnie dzięki nim siniak pod okiem nie rozlewa się na całą twarz, tylko jest ograniczony miejscem przyczepu więzadeł.
Siła więzadeł z wiekiem spada oraz tracą one swoje napięcie w wyniku ubytku tkanki tłuszczowej. W miejscu przyczepu więzadeł do skóry tworzą się załamania pod postacią fałdu, np. fałdu nosowo-wargowego. Oceniając skórę pacjenta należy dokonać rozróżnienia, czy mamy do czynienia ze zmarszczką, czy fałdem, ponieważ postępowanie będzie w obu tych sytuacjach nieco inne.
Nadmierna aktywność mięśni utrwala zmarszczki
Zmiany w obrębie mięśni mimicznych polegają na spadku ich objętości. Poza tym w wyniku wieloletniej nadmiernej ich pracy dochodzi do utrwalania się zmarszczek.
Zmarszczki pod tym względem możemy podzielić na:
- dynamiczne, czyli te powstające tylko w wyniku pracy mięśni
- statyczne, czyli utrwalone, widoczne nawet wtedy, gdy mięsień jest rozluźniony
Z upływem lat rośnie aktywność mięśni obniżających przez co twarz może przybierać nieprzyjazny wyraz. Objawia się to m.in. opadaniem kącików ust oraz brwi.
Zmiany w obrębie twarzoczaszki
Procesy degeneracyjne nie oszczędzają również tkanki kostnej. Z wiekiem dochodzi do ubytku i resorpcji kości twarzoczaszki.
Typowe objawy to np. cofnięcie żuchwy, zwiększenie kąta pomiędzy ramieniem, a trzonem żuchwy oraz ubytki kostne szczęki przez co spada napięcie skóry wargi górnej i pojawiają się na niej zmarszczki w postaci zmarszczek palacza (nazywanymi też kodem kreskowym).
Zmarszczki, fałdy, linie, doliny
Na sam koniec chciałbym przedstawić Ci zbiorczo najważniejsze zmiany związane z wiekiem:
- Zmarszczki poziome czoła
- Zmarszczki gładzizny, czyli lwia zmarszczka
- Zmarszczki okolicy oczu, tzw. kurze łapki
- Zmarszczki królicze okolicy grzbietu nosa
- Ubytek tkanek skroni
- Opadanie brwi
- Zwiotczenie powiek
- Wgłębienie podoczodołowe, czyli dolina łez
- Fałd nosowo-wargowy
- Ubytek objętości warg, zwiotczenie warg
- Zmarszczki okolicy ust, inaczej zmarszczki palacza albo kod kreskowy
- Linie marionetki
- Opadanie skóry linii żuchwy, tzw. chomiki
- Zmarszczki poziome szyi
Złożony charakter zmian
Jak widzisz, zmiany starzeniowe twarzy mają złożony charakter i wynikają z wielu czynników. A i tak przedstawiłem wyłącznie najistotniejsze elementy.
Teraz już będziesz wiedziała, że kwas hialuronowy stosuje się, aby uzupełnić utracone z wiekiem objętości oraz nawilżyć tkanki. Toksyną botulinową z kolei ogranicza się czynność mięśni mimicznych, aby zapobiec powstawaniu zmarszczek.
Mezoterapia natomiast ma działanie odżywcze na skórę, a laser pomoże w walce z objawami fotostarzenia. To tak w wielkim skrócie. Czas pędzi nieubłaganie, ale, jak widzisz, są metody profilaktyki i leczenia powstałych zmian.
lek. Paweł Gollus
